Boeddhisme - de religie van Boeddha

Boeddhisme voor moeders, Sarah Napthali

Inspirerend boek dat ouders helpt betere ouders te zijn aan de hand van het Boeddhisme. (ook voor vaders dus!)

Gautama Boeddha wordt ook wel de Sakyamuni Boeddha genoemd en werd geboren als Siddhartha Gautama. De naam Siddhartha betekent: hij, wiens doel is volbracht of van wie elke wens vervuld is. Vaak wordt hij kortweg "de Boeddha" of "Boeddha" genoemd. Gautama Boeddha is de meest recente Boeddha in een reeks van minimaal 28 Boeddhas (volgens het Theravada-boeddhisme). De titel Boeddha behoort toe aan iemand die op eigen kracht, zonder leraar, de Dhamma ontdekt heeft en verlichting heeft bereikt.

Meer over het leven van Boeddha

1. Het leven is lijden


2. De oorsprong van het lijden is verlangen
3. Verlangen kan ophouden: dit is nirvana
   
4. De weg naar nirvana is het achtvoudige pad


Het achtvoudige pad

1. Het juiste inzicht
2. De juiste intentie
3. De juiste spraak
4. De juiste handelswijze
5. Het juiste levensonderhoud
6. De juiste inzet
7. De juiste geesteshouding
8. De juiste concentratie

De eerste lezing van Boeddha; de lezing waarin hij deze waarheden voor het eerst onder de mensen bracht

In het Boeddhisme zijn diverse rituelen in gebruik die aangeven dat degeen die ze op zich neemt een serieus Boeddhist is. De meest elementaire van deze rituelen is 'toevlucht nemen'. Dat wil zeggen dat men zweert toevlucht te nemen tot de Boeddha, de Dharma en de Sangha.
Toevlucht nemen - algemeen

Toevlucht nemen is een oud ritueel en in gebruik onder Boeddhisten van alle richtingen (Theravada en Mahayana), behalve dan Westerse Boeddhisten die zich vaak niet willen vastleggen.Desondanks kwam uit mijn enquête dat zo'n 30% van de deelnemers wel toevlucht had genomen. De deelnemers voelden zich in grote meerderheid thuis bij het label 'Boeddhist'.

Men neemt toevlucht tot de Boeddha, de Dharma en de Sangha. Wat dit betekent verschilt per traditie.

Meer over toevlucht nemen: het belangrijkste ritueel in het Boeddhisme

Boeddhisten geloven, bijna zonder uitzondering, dat we:

1. Terug krijgen wat we uitzenden (karma)


2. In volgende levens de tijd krijgen nog meer te leren en verlichting te bereiken (reïncarnatie of wedergeboorte)

Karma: eigen verantwoordelijkheid

De Boeddha leerde dit ook: we zijn uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor de omstandigheden waarin we ons bevinden. We zijn zelf verantwoordelijk voor de kansen die we krijgen. We zijn zelf verantwoordelijk voor onze talenten...

Dat wil zeggen: we kunnen het beste maken van wat we hebben - en dat betekent ook de kansen nemen om er iets aan te veranderen.
We kunnen er het beste van maken door

• te leven met wat is, en niet verbitterd te raken.
  
• die talenten die we gekregen hebben te ontwikkelen voor het goed van de mensheid en alles wat leeft.
  
• de mogelijkheden die we hebben om anderen te helpen actief te gebruiken - en dus meer te doen dan geven aan goede doelen, hoewel ook dat erbij hoort in deze tijd

Reïncarnatie

Als we dat allemaal doen, helpen we niet alleen de mensen om ons heen, maar ook de ontwikkeling van onze eigen ziel... En hoewel de vrucht niet altijd zal zijn dat we in een volgend leven rijk worden, kun je er wel op rekenen dat je in een volgend leven alles zult hebben wat je nodig hebt om de lessen te leren die je dan weer moet leren. En de hulp te geven die je dan mag geven.

Uiteindelijk zijn uiterlijke omstandigheden niet belangrijk. Wat van belang is, is de spirituele groei van onze ziel.

Meer over karma en reïncarnatie

In het Boeddhisme is een leer die heet 'anatma' - dat wil zeggen, zonder ziel.

Er is nogal wat discussie over wat dit betekent - tenslotte ligt het voor de hand dat als we leren van het ene leven, doorgaand in het volgende - dat er een ziel is die leert.

Sommige boeddhisten ontkennen dit. Zij zeggen dat anatma betekent dat er helemaal geen ziel is die leert. Wat reincarneert is een bundel karma, of anders gezegd een bundel skanda's.

Andere Boeddhisten, vaak Mahayana Boeddhisten, zeggen dat er wel degelijk iets is als een ziel, een kern van bewustzijn. Dit is echter niet de persoonlijkheid, maar een afspiegeling van de eeuwige Boeddha natuur.

Anatma betekent dan: de persoonlijkheid is niet eeuwig. Dit is een uitleg van anatma die historisch kan kloppen. In de tijd van de Boeddha was de leer van de Upanishaden nog niet heel erg ontwikkeld. Er was veel discussie over de mogelijkheid van reincarnatie, maar men was er nog niet uit. Er waren filosofen die vonden dat de persoonlijkheid (die ze atma noemden), reincarneerde.

Het is ook een makkelijke valkuil. Nadenkend over reïncarnatie is het heel makkelijk om te zeggen 'ik ploegde rijstvelden in China'. Maar die 'ik' had een andere achtergrond, opleiding, levensbeschouwing, smaak enzovoorts. Die boer had weinig te maken met de dame die dit typt - behalve dan de continuïteit van bewustzijn en leerervaring.

Als ik zeg continuïteit van bewustzijn, dan moet ik daar nog aan toe voegen dat een herinnering aan alle vorige levens alleen is gegeven aan hen die ver zijn gevorderd op het spirituele pad. In het Tibetaans Boeddhisme zijn dat de hogere lama's, bijvoorbeeld. Boeddha zelf herinnerde zich ook al zijn vorige levens.